تاثیر جنگ بر صنعت بسته‌بندی ایران

صنعت بسته بندی که ترکیبی از علم، هنر و فناوری است، توانمندی زیادی در رشد کسب و کارها و برندها دارد علاوه بر این تأثیر آن در زندگی روزمره مردم، کالاهای مصرفی روزانه، محصولات دارویی و پزشکی و حتی محصولات استراتژیک کاملا مشهود است؛ اما در این روزهای پس از جنگ مانند هر صنعت دیگری، بسته بندی نیز دچار نوساناتی شده است که نگرانی‌هایی را ایجاد می‌کند. در این مقاله سعی داریم درباره تاثیر جنگ بر صنعت بسته بندی نگاهی ویژه داشته باشیم و ببینیم آیا افق روشنی وجود دارد؟

چرا صنعت بسته بندی اهمیت دارد؟

تا امروز بسته بندی به چند دلیل در تمامی صنایع مورد توجه قرار گرفته است:

اول: ایمنی و محافظت از محصول در برابر سرما، گرما، فشار، حرارت، ضربه و حتی هوا که برای بسیاری از محصولات تولیدی، مانند مواد غذایی حیاتی است.

دوم: ارائه اطلاعات محصول از جمله تاریخ تولید و انقضا، راهنمای شیوه حمل، توضیح محتویات، دما و شیوه نگهداری یا حتی شستشو که این مورد هم در برخی صنایع بسیار حائز اهمیت است.

سوم: بازاریابی که مربوط به شکل ظاهری محصول در جذب مشتری می‌شود و شاید از موارد دیگر کم اهمیت‌تر به نظر برسد؛ اما برای تولید کننده نقشی تعیین کننده دارد.

چهارم: جابجایی آسان که مربوط به حمل و نقل و حتی چینش درست محصولات در انبارها می‌شود. بنابراین علاوه بر خود محصولات و کیفیت آن‌ها بسته بندی در نحوه عرضه و تقاضا نقشی ویژه دارد.

صنعت بسته بندی ایران قبل از جنگ

صنعت بسته بندی در ایران با تمام پیشرفت‌هایی که داشته است، باز با بازار خارجی خیلی فاصله دارد و این فقط مربوط به اثر جنگ نیست. این صنعت با وجود گستردگی و اهمیتی که دارد اغلب به صورت پراکنده اداره می‌شود. مسائل مربوط به بسته بندی کارتن با مسائل بسته بندی نایلون متفاوت هستند و هر کدام نیاز به بررسی ویژه دارند تا شرایط برای بهترین نتیجه مهیا شود. همچنین تولید کنندگان دستگاه‌های بسته بندی داخلی آنطور که باید حمایت نشده و سرمایه لازم را دریافت نمی‌کنند تا حتی بر اساس دانش به روز شده، به تولید و بازاریابی و رقابت با بازار خارجی بپردازند.کارخانه‌ها و تولیدکننده‌ها به صورت پراکنده مشغول به کار هستند؛ اما دید آن‌ها کوتاه مدت و مقطعی است؛ در صورتی که اگر دولت با سازندگان و صنعتگران بسته بندی همکاری کند، می‌تواند درآمد زایی این صنعت را چند برابر کرده و به آن رونق ببخشد.

چالش‌های صنعتگران بسته بندی در ایران

• پراکندگی و عدم یکپارچه بودن صنعت بسته بندی و واحدهای کارتن سازی در ایران: تولید کارتن ساده و راحت است ولی حمل و نقل آن هم به مناطق دور به صرفه نیست.

• عدم نظارت بر صنعت بسته بندی نایلون: با این که روز به روز مصرف پلاستیک بالا می‌رود؛ اما هیچ نظارت دقیقی بر این صنعت جهت مدیریت استفاده و عرضه ‌وجود ندارد.

• تعداد کم تولید کنندگان حوزه بسته بندی پلاستیک: به دلیل گران قیمت بودن ماشین آلات و دستگاه های بسته بندی و عدم سرمایه گذاری کافی در این صنعت

• تنوع بسیار کم و پراکندگی شدید صنعت بسته بندی فلز و شیشه: که باعث شده تولید کنندگان حتی به بسته بندی‌های فلزی و شیشه‌ای فکر نکنند.

تاثیرات و آسیب‌های جنگ بر صنعت بسته بندی

با تمام چالش‌هایی که به آن‌ها اشاره شد، تولید کنندگان و صنعتگران سعی در تولید و طراحی ماشین آلات ویژه و نوین بسته بندی دارند و به صورت ویژه صنعت چاپ و بسته بندی نسبت به دهه اخیر پیشی گرفته است؛ تا اینکه خبر از جنگ می‌شود. حمله به سه زنجیره تأمین که در صنعت بسته بندی بسیار اهمیت دارند:

• صنعت پتروشیمی یکی از تأمین‌کنندگان اصلی مواد اولیه بسته‌بندی

• صنعت فولاد برای تولید ورق موردنیاز قوطی‌های کنسرو

• زیرساخت انرژی؛ پایه فعالیت بسیاری از صنایع تولیدیحمله به تأسیسات حیاتی کشور و شکل گیری جنگ اقتصادی و همچنین بسته شدن گلوگاه‌های مهم اقتصادی ایران، همه صنایع را تحت تأثیر قرار می‌دهد.این تأثیر شامل گرانی مواد اولیه یا حتی کمیاب شدن آن‌ها، افزایش هزینه حمل و نقل و بسته بندی می‌شود.

آسیب به برخی زیرساخت‌های پتروشیمی قیمت محصولات وابسته به این صنعت از جمله اقلام بسته‌بندی را افزایش داده است که همین مورد سبب افزایش قیمت کالاهای اساسی و مصرفی مردم می‌شود. درست است که برخی از تولید کنندگان بسته بندی و قیمت آن‌ را خیلی تاثیرگذار نمی‌دانند؛ اما در برخی صنایع بدون بسته بندی مناسب و بهداشتی، امکان ارائه محصول وجود ندارد. کالاهایی مانند آب معدنی، روغن، کنسروها، لبنیات و داروها و… .با این که تمرکز بیشتر روی خسارت‌های مستقیم جنگ بر صنایع بزرگ است، اختلال در تأمین مواد اولیه بسته‌بندی می‌تواند به‌تدریج صنایع غذایی و حتی قیمت کالاهای اساسی در سفره خانوار را تحت‌تأثیر قرار دهد.

در واقع بخش بزرگی از مواد بسته‌بندی مواد غذایی از پلیمرهای پتروشیمی و محصولات فلزی تأمین می‌شود؛ از بطری‌های PET قابل استفاده برای آب، لبنیات و روغن گرفته تا قوطی‌های فلزی کنسرو، فیلم‌های پلاستیکی، ظروف یک‌بارمصرف و بسته‌بندی‌های چندلایه.

آینده صنعت بسته بندی چه خواهد شد؟راه بازگشتی وجود دارد؟

باید گفت که نمی‌توان هیچ چیز راه به گذشته بگرداند. اهدافی که مورد حمله قرار گرفتند، به طور مستقیم و غیر مستقیم در همه صنایع اثر دارند. پتروشیمی‌ها، صنایع فولاد و پالایشگاه‌ها گرچه بازسازی می‌شوند؛ اما این بازسازی زمان‌بر است. نمی‌توان ناامید بود؛ اما نمی‌شود با خوش بینی کامل ادامه داد.